met bouwweb vind je meer!


Asset Management Infrastructuur

 

 

 

 

 

20 januari 2005

Commissie Duivesteijn legt vinger niet op zere plek *

De aanbevelingen van de commissie Duivesteijn zullen de mist en overschrijdingen rond grote projecten doen toenemen. Voormalig projectdirecteur hsl-zuid Wim Korf heeft daar in Cobouw van 14 januari 2005 (nummer 9) al een paar behartigenswaardige zaken over gezegd. Overigens laat ook hij een belangrijke tekortkoming onderbelicht.

Het probleem met nieuwe infrastructuur is tweeledig. Ten eerste is er de verwarring rond de besluitvorming en vooral rond de begrippen nut en noodzaak. Ten tweede is er het onvermogen om de projecten te beheersen als het besluit eenmaal gevallen is.

Voor wat betreft het eerste aspect is er een groot verschil tussen nut en noodzaak. Dat geldt ook voor de actoren die erover gaan. Het nut is het voordeel dat de maatschappij heeft met de beoogde infrastructuur. Dat voordeel is het verschil tussen enerzijds de maatschappelijke baten en anderzijds de kosten die daarvoor moeten worden gemaakt. Een initiatiefnemer zal dat nut aan moeten tonen. Het CPB zal dat nut uit moeten kunnen rekenen met behulp van het doorrekenen van scenario’s.

Onzin
Het werk van het CPB is lastig omdat er altijd in de toekomst moet worden gekeken. Dat geldt in sterke mate voor nieuwe infrastructuur. Niet alleen omdat die toekomst vaak heel ver weg ligt, maar ook omdat infrastructuur zelf nauwelijks direct waarde genereert, ze vooral voorwaarde scheppend is en processen op gang brengt, die niet of nauwelijks te voorspellen zijn. Kortom, we hebben te maken met enorme perceptie problemen. Dat geldt zowel voor het in kaart brengen van de waarschijnlijke toekomst zonder de beoogde infrastructuur (het probleem), de wenselijke toekomst met de beoogde infrastructuur (het doel) als de mogelijkheden ten aanzien van de technologie, de omgeving en de financiën rondom de beoogde infrastructuur (de haalbaarheid).
De enige kritiek die je op het CPB kan hebben is dat zij hier nog meer aandacht aan moet schenken dan zij nu al doet. Om naast het CPB een aantal commissies neer te zetten is natuurlijk grote onzin. Het CPB hoort dit adequaat te doen en als je vindt dat ze het nu niet goed doet, moet je dat verbeteren. Een op een discussie tussen twee organen die hetzelfde doen zit niemand te wachten.

Noodzaak is iets geheel anders dan nut.
Op landelijk niveau is het de taak van het kabinet om uit een groot aantal projecten een keuze te maken. Je kunt niet alles. Als het kabinet een project noodzakelijk vindt dan trekt zij er een kostendekkend budget voor uit. Zo simpel is dat.

Het liefst zou je willen dat ze dat alleen voor nuttige projecten doet en dat is ook meestal zo. Het is juist de Tweede Kamer die – op grond van korte termijn politieke overwegingen – probeert projecten met negatief nut te laten opstarten of projecten zo te veranderen dat ze negatief nut hebben. Vooral dat laatste levert de politicus veel op: ik beloof nu wat waarvoor later de rekening bij anderen wordt gelegd.

Lijnrecht
De commissie Duivesteijn had voor zijn voorbeelden voor wat de rol van de politici betreft beter dichter bij huis kunnen kijken naar twee befaamde projecten rond Delft. De eerste is de Delftse Spoortunnel, die door de kamer noodzakelijk wordt geacht, doch zeer veel negatief nut heeft.

De tweede is de A4 Noord die ondanks een overdreven en dus duur inpassingconcept nog zeer veel nut heeft, maar niet noodzakelijk wordt geacht. De kamer ging daarmee lijnrecht in tegen de opvatting van minister Peijs die geheel terecht de A4 Noord in uitgeklede vorm wel en de Spoortunnel niet liet wilde laten doorgaan. De Kamer gaat hier dus ten onrechte besturen, met een voorspelbaar slecht resultaat.

Met het tweede aspect, het beheersen van grote bouwprojecten is het droevig gesteld. Niet alleen in Nederland maar in de hele wereld. Bouwprojectmanagers zijn altijd en overal bezig een project in drie dimensies (kwaliteit, geld en tijd) vast te leggen op een moment waarop dat volstrekt onmogelijk is. Ze doen dit tegen beter weten in omdat ze echt wel weten dat de werkelijkheid tijdens dat project verandert!

Het liefst worden de drie dimensies nog stevig en vroegtijdig in een contract met een aanbieder vastgelegd, waarbij vooral een vaste lage prijs vooraf belangrijk is. Op dat moment is een project niet meer te sturen, omdat alles vast zit en er geen geld is om te sturen. Er worden op deze manier risico’s gecreëerd die er eigenlijk niet zijn.

Het projectmanagement probeert nog wel het project te beheersen maar dat is zonder geld een verloren zaak.

De manager grote projecten is dan ook een deerniswekkende figuur. Werkend in het defensief is hij slechts bezig de berichtgeving over tegenvallers te beheersen. Of het nu om spoorlijnen, wegen , kanalen, havens, offshore vliegvelden, metrolijnen of stoperas’gaat, het loopt uit de hand. Wat dat betreft kunnen we naast de hsl-zuid, waar het grote debacle nog gemeld moet worden, nog heel wat verwachten van de Noord Zuid lijn, de Maasvlakte, de A2 Maastricht en de overige projecten die op stapel staan. Dit overziende is het overduidelijk dat we zitten te wachten op een betere synchronisatie en vervlechting van zowel het bestuurlijk proces, het ontwikkelingsproces als het contracteringsproces en wel zodanig dat een project kan worden bijgestuurd als het uit de hand dreigt te lopen. Dan kan er daadwerkelijk worden gestuurd op het nut en zijn uitglijders zoals bijvoorbeeld de Groene Hart tunnel en de haarspeldbocht bij Rotterdam – die de hele hsl-zuid van veel van zijn waarde berooft omdat je daar stapvoets moet rijden – uitgesloten.

Symptoombestrijding
Van zowel de nut en noodzaak problematiek als het inadequate projectmanagement is weinig te vinden in het rapport van de commissie. Dat is jammer omdat degenen, die zich daarmee bezig houden een stimulans hadden kunnen krijgen in hun werk. In plaats daarvan worden er procedures over het rapporteren van onheil en pogingen om het onheil nog beter te kwantificeren voorgesteld. Vanuit een nogal eenzijdig bestuurskundig perspectief wordt daarmee aan symptoombestrijding gedaan zonder de kwaal te bestrijden. De commissie Duivesteijn heeft daarmee toch wel een kans gemist.


Prof.dr.ir. H.A.J. de Ridder

Hoogleraar Methodisch Ontwerpen
Faculteit der Civiele Techniek en Geowetenschappen
Technische Universiteit Delft

bron: Cobouw

* gepubliceerd met toestemming auteur H.A.J. de Ridder

 

 

*** Naar Nieuwsarchief ***

 

Nieuws

 

Uw bericht op bouwweb ?

Aanmelden


Bouwindex

..... en meer.

 


AEC info bouwinformatie.

 

 

 

 

 

Glasbok - transport van glas

c

 

 

verwijzing op Bouwweb - 25 euro

 

 

 

BouwWeb - de oudste bouwsite van Nederland ('95)
(e) info@bouwweb.nl
copyright © 1995-2023 bouwweb